Ebook Library
Books
Subscription Plans
User Subscriptions
Test Payment
Admin Panel
Edit Chapter
Chapter No
Chapter Title
Pages
Estimated Read Time
Active
Premium Chapter
Users need an active subscription to read this chapter.
Content
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"> <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> <head> <title>Chapter_42</title> <link href="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/css/idGeneratedStyles_0.css" rel="stylesheet" type="text/css"/> <link href="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/css/idGeneratedStyles_6.css" rel="stylesheet" type="text/css"/> <link href="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/css/template.css" rel="stylesheet" type="text/css"/> </head> <body id="Chapter_42" xml:lang="en-US"> <div class="Basic-Text-Frame"> <p class="Head1" xml:lang="en-GB">శ్రీః</p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB">శ్రీరామచన్ద్రపరబ్రహ్మణే నమః</p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB">బాలానన్దినీ సహితమగు</p> <p class="Head2 ParaOverride-2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"><img alt="" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower21.png"/></span></p> <p class="Head1" xml:lang="en-GB">శ్రీమద్రామాయణము : బాలకాండము</p> <p class="Head2" xml:lang="en-GB">అథ ద్విచత్వారింశః సర్గః</p> <p class="Start" xml:lang="en-GB">అంశుమంతుడు గంగను భూలోకమునకు తీసికొనివచ్చుటకై తపస్సుచేసి విఫలు డగుట. పిమ్మట భగీరథుడు తపస్సు చేసి బ్రహ్మదేవుని మెప్పింపగా బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై ఆతనితో భూలోకమునకు దిగు గంగను తన తలపై ధరించుటకై శివుని ప్రార్థించు మని చెప్పుట.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">కాలధర్మం గతే రామ సగరే ప్రకృతీజనాః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> రాజానం రోచయామాసురంశుమన్తం సుధార్మికమ్. </span><span class="fr">1</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రామ = రామా! సగరే = సగరచక్రవర్తి</span>, <span xml:lang="en-US">కాలధర్మమ్ = మరణమును</span>, <span xml:lang="en-US">గతే = పొందినవా డగుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రకృతీజనాః = మంత్రులును ప్రజలును</span>, <span xml:lang="en-US">సుధార్మికమ్ = మిక్కిలి ధార్మికు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">అంశుమన్తమ్ = అంశుమంతుని</span>, <span xml:lang="en-US">రాజానమ్ = రాజునుగా</span>, <span xml:lang="en-US">రోచయామాసుః = అంగీకరించిరి.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రామా! సగరచక్రవర్తి మరణించిన పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">మంత్రులును ప్రజలును</span>, <span xml:lang="en-US">ధార్మికు డైన అంశుమంతుని రాజుగా చేసిరి.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">స రాజా సుమహానాసీదంశుమాన్రఘునన్దన</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తస్య పుత్రో మహానాసీద్దిలీప ఇతి విశ్రుతః. </span><span class="fr">2</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రఘునన్దన = రామా! సః = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">అంశుమాన్ = అంశుమంతుడు</span>, <span xml:lang="en-US">సుమహాన్ = చాల గొప్ప</span>, <span xml:lang="en-US">రాజా = రాజుగా</span>, <span xml:lang="en-US">ఆసీత్ = ఆయెను. తస్య = అతనికి</span>, <span xml:lang="en-US">దిలీపః ఇతి = దిలీపు డని</span>, <span xml:lang="en-US">విశ్రుతః ప్రసిద్ధు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">మహాన్ = పూజ్యు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">పుత్రః = పుత్రుడు</span>, <span xml:lang="en-US">ఆసీత్ = కలిగెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>రామా! ఆ అంశుమంతుడు గొప్ప రాజుగా ఉండి రాజ్యము చేసెను. అతనికి దిలీపు డను పూజ్యు డైన కుమారుడు కలిగెను.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తస్మిన్ రాజ్యం సమావేశ్య దిలీపే రఘునన్దన</span>, </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> హిమవచ్ఛిఖరే పుణ్యే తపస్తేపే సుదారుణమ్. </span><span class="fr">3</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రఘునన్దన = రామా! తస్మిన్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">దిలీపే = దిలీపునిమీద</span>, <span xml:lang="en-US">రాజ్యమ్ = రాజ్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">సమావేశ్య = నిలిపి</span>, <span xml:lang="en-US">పుణ్యే = పవిత్రమైన</span>, <span xml:lang="en-US">హిమవచ్ఛిఖరే = హిమవత్పర్వతముయొక్క శిఖరమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">సుదారుణమ్ = మిక్కిలి తీవ్ర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">తపః = తపస్సును</span>, <span xml:lang="en-US">తేపే = చేసెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రామా! అంశుమంతుడు రాజ్యభారమును దిలీపునకు అప్పచెప్పి</span>, <span xml:lang="en-US">పుణ్య మైన హిమవత్పర్వతశిఖరము పై తీవ్ర మైన తపస్సు చేసెను.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ద్వాత్రింశచ్చ సహస్రాణి వర్షాణి సుమహాయశాః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తపోవనం గతో రామ స్వర్గం లేభే తపోధనః. </span><span class="fr">4</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రామ = రామా!, సుమహాయశాః = గొప్ప కీర్తి గల ఆ అంశుమంతుడు</span>, <span xml:lang="en-US">ద్వాత్రింశత్ సహస్రాణి = ముప్పదిరెండువేల</span>, <span xml:lang="en-US">వర్షాణి = సంవత్సరములు</span>, <span xml:lang="en-US">తపోవనమ్ = తపోవనమును</span>, <span xml:lang="en-US">గతః </span><span xml:lang="en-US">= పొందినవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">తపోధనః = తపస్సే ధనముగా కలవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">స్వర్గమ్ = స్వర్గమును</span>, <span xml:lang="en-US">లేభే = పొందెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రా</span><span class="CharOverride-4" xml:lang="en-US">మా!</span><span xml:lang="en-US"> గొప్ప తపస్సు గల ఆ అంశుమంతుడు ముప్పదిరెండువేల సంవత్సరములు తపోవనములో నివసించి</span>, <span xml:lang="en-US">తపస్సు అనెడు ధనము నార్జించి</span>, <span xml:lang="en-US">స్వర్గమును పొందెను.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">దిలీపన్తు మహాతేజాః శ్రుత్వా పైతామహం వధమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> దుఃఖోపహతయా బుద్ధ్యా నిశ్చయం నాధ్యగచ్ఛత. </span><span class="fr">5</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహాతేజాః = గొప్ప తేజస్సు కల</span>, <span xml:lang="en-US">దిలీపస్తు = దిలీపుడైతే</span>, <span xml:lang="en-US">పైతామహమ్ = పితామహుల సంబంధ మైన</span>, <span xml:lang="en-US">వధమ్ = వధను</span>, <span xml:lang="en-US">శ్రుత్వా = విని</span>, <span xml:lang="en-US">దుఃఖోపహతయా = దుఃఖముచే పీడింపబడిన</span>, <span xml:lang="en-US">బుద్ధ్యా = బుద్ధితో</span>, <span xml:lang="en-US">నిశ్చయమ్ = నిర్ణయమును</span>, <span xml:lang="en-US">నాధ్యగచ్ఛత = పొందలేదు.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మహాతేజఃశాలి యగు దిలీపుడు తన పితామహుల వధవృత్తాంతమును విని</span>, <span xml:lang="en-US">చాల విచారించి</span>, <span xml:lang="en-US">గంగను తీసికొనివచ్చుటకు ఉపాయమును నిర్ణయింపజాలకపోయెను.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">కథం గఙ్గావతరణం కథం తేషాం జలక్రియా</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తారయేయం కథం చైనానితి చిన్తాపరోఽభవత్. </span><span class="fr">6</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">గఙ్గావతరణమ్ = గంగయొక్క అవతరణము</span>, <span xml:lang="en-US">కథమ్ = ఎట్లు చేయవలెను</span>? <span xml:lang="en-US">తేషామ్ = వారికి</span>, <span xml:lang="en-US">జలక్రియా = జలతర్పణము</span>, <span xml:lang="en-US">కథమ్ = ఎట్లు</span>? <span xml:lang="en-US">ఏనాన్ = వీరిని</span>, <span xml:lang="en-US">కథమ్ = ఎట్లు</span>, <span xml:lang="en-US">తారయేయమ్ = తరింపచేయుదును</span>? <span xml:lang="en-US">ఇతి = ఇట్లు</span>, <span xml:lang="en-US">చిన్తాపరః = విచారముతో నిండినవాడు</span>, <span xml:lang="en-US">అభవత్ = ఆయెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">గంగను ఎట్లు తేవలెను </span>? <span xml:lang="en-US">వీరికి జలతర్పణము లెట్లు ఈయవలెను </span>? <span xml:lang="en-US">వీరిని ఎట్లు తరింపచేయవలెను </span>? <span xml:lang="en-US">అను ఆలోచనలతో బాధపడెను.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తస్య చిన్తయతో నిత్యం ధర్మేణ విదితాత్మనః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> పుత్రో భగీరథో నామ జజ్ఞే పరమధార్మికః. </span><span class="fr">7</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">విదితాత్మనః = ప్రసిద్ధ మైన బుద్ధి కలవాడైన</span>, <span xml:lang="en-US">ధర్మేణ = ధర్మముచేత</span>, <span xml:lang="en-US">నిత్యమ్ = నిత్యము</span>, <span xml:lang="en-US">చిన్తయతః = గంగానయనమును గూర్చి ఆలోచించుచున్న</span>, <span xml:lang="en-US">తస్య = అతనికి</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథో నామ </span><span xml:lang="en-US">= భగీరథు డను పేరు గల</span>, <span xml:lang="en-US">పరమధార్మికః = మిక్కిలి ధార్మికు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">పుత్రః = పుత్రుడు</span>, <span xml:lang="en-US">జజ్ఞే = పుట్టెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ధర్మమార్గమున గంగానయనమును గూర్చి నిత్యము ఆలోచించుచున్న</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రసిద్ధ మైన బుద్ధి గల ఆ దిలీపునకు</span>, <span xml:lang="en-US">పరమధార్మికు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథు డనెడు కుమారుడు జనించెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">దిలీపస్తు మహాతేజా యజ్ఞైర్బహుభిరిష్టవాన్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> త్రింశద్వర్షసహస్రాణి రాజా రాజ్యమశాసయత్. </span><span class="fr">8</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహాతేజాః = గొప్ప తేజస్సు గల</span>, <span xml:lang="en-US">దిలీపస్తు = దిలీపుడు</span>, <span xml:lang="en-US">బహుభిః = అనేకమైన</span>, <span xml:lang="en-US">యజ్ఞైః = యజ్ఞములచేత</span>, <span xml:lang="en-US">ఇష్టవాన్ = యజించినాడు. రాజా = ఆ రాజు</span>, <span xml:lang="en-US">త్రింశద్వర్ష సహస్రాణి = ముప్పదివేల సంవత్సరములు</span>, <span xml:lang="en-US">రాజ్యమ్ = రాజ్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">అశాసయత్ = శాసించెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మహాతేజఃశాలి యగు ఆ దిలీపుడు అనేకయజ్ఞములు చేసి</span>, <span xml:lang="en-US">ముప్పది వేల సంవత్సరములు రాజ్యము పాలించెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">అగత్వా నిశ్చయం రాజా తేషాముద్ధరణం ప్రతి</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> వ్యాధినా నరశార్దూల కాలధర్మముపేయివాన్. </span><span class="fr">9</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">నరశార్దూల = నరశ్రేష్ఠుడా! రాజా = దిలీపమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">తేషామ్ = వారియొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">ఉద్ధరణం ప్రతి = ఉద్ధరణమును గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">నిశ్చయమ్ = నిశ్చయమును</span>, <span xml:lang="en-US">అగత్వా = పొందజాలక</span>, <span xml:lang="en-US">వ్యాధినా = మనోవ్యథతో</span>, <span xml:lang="en-US">కాలధర్మమ్ = మరణమును</span>, <span xml:lang="en-US">ఉపేయివాన్ = పొందినాడు. </span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రామా! ఆ దిలీపుడు సగరపుత్రులను ఉద్ధరించు మార్గము తెలియక ఆ మనోవ్యథతోడనే మరణించెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ఇన్ద్రలోకం గతో రాజా స్వార్జితేనైవ కర్మణా</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> రాజ్యే భగీరథం పుత్రమభిషిచ్య నరర్షభః. </span><span class="fr">10</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">నరర్షభః = నరశ్రేష్ఠు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">రాజా = ఆ రాజు</span>, <span xml:lang="en-US">పుత్రమ్ = పుత్రుడైన</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథమ్ = భగీరథుని</span>, <span xml:lang="en-US">రాజ్యే = రాజ్యమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">అభిషిచ్య = అభిషేకించి</span>, <span xml:lang="en-US">స్వార్జితేనైవ = తనచేతనే ఆర్జింపబడిన</span>, <span xml:lang="en-US">కర్మణా = కర్మచేత</span>, <span xml:lang="en-US">ఇన్ద్రలోకమ్ = ఇంద్రలోకమును గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">గతః = వెళ్లినాడు.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">దిలీపమహారాజు పుత్రు డైన భగీరథుని రాజ్యమునందు అభిషిక్తుని చేసి</span>, <span xml:lang="en-US">స్వయముగ సంపాదించిన పుణ్యకర్మలచే స్వర్గము చేరెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">భగీరథస్తు రాజర్షిర్ధార్మికో రఘునన్దన</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> అనపత్యో మహాతేజాః ప్రజాకామః స చాప్రజః. </span><span class="fr">11</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రఘునన్దన = రామా!, ధార్మికః = ధార్మికుడును</span>, <span xml:lang="en-US">మహాతేజాః = గొప్పతేజస్సు కలవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">రాజర్షిః = రాజును ఋషియును అయిన</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథస్తు = భగీరథుడైతే</span>, <span xml:lang="en-US">అనపత్యః = సంతానములేనివాడు. సః = అతడు</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రజాకామః = సంతానమునందు కోరిక కలవా డైనను</span>, <span xml:lang="en-US">అప్రజాః = సంతానము లేనివాడుగనే ఉండెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రామా! ధార్మికుడును</span>, <span xml:lang="en-US">మహాతేజఃశాలియు</span>, <span xml:lang="en-US">రాజర్షియు అగు భగీరథునకైతే సంతానము లేదు. అతనికి సంతానము కావలెనని కోరిక యుండెడిది గాని సంతానము మాత్రము కలుగలేదు.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">మన్త్రిష్వాధాయ తద్రాజ్యం గఙ్గావతరణే రతః</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-3" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> స తపో దీర్ఘమాతిష్ఠద్గోకర్ణే రఘునన్దన</span>, <span class="fr">12</span></p> <p class="Poem-1 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"> ఊర్ధ్వబాహుః పఞ్చతపా మాసాహారో జితేన్ద్రియః.</p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రఘునన్దన = రామా!, సః = అతడు</span>, <span xml:lang="en-US">గఙ్గావతరణే = గంగను దింపుటయందు</span>, <span xml:lang="en-US">రతః = ఆసక్తి కలవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">తద్రాజ్యమ్ = ఆ రాజ్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">మన్త్రిషు = మంత్రులయందు</span>, <span xml:lang="en-US">ఆధాయ = ఉంచి</span>, <span xml:lang="en-US">ఊర్ధ్వబాహుః = పైకి ఎత్తబడిన బాహువులు కలవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">పఞ్చతపాః = పంచాగ్నిమధ్య తపస్సు చేయుచున్నవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">మాసాహారః = మాసమున కొకసారి ఆహారము కలవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">జితేన్ద్రియః = జయింపబడిన ఇంద్రియములు గలవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">గోకర్ణే = గోకర్ణ క్షేత్రమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">దీర్ఘమ్ = దీర్ఘ మైన</span>, <span xml:lang="en-US">తపః = తపస్సును</span>, <span xml:lang="en-US">ఆతిష్ఠత్ = చేసెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రామా! ఆ భగీరథుడు గంగను స్వర్గమునుండి భూలోకమునకు తేవలె నను నిర్ణయముతో రాజ్యభారమును మంత్రులకు అప్పగించి గోకర్ణ క్షేత్రమునకు పోయెను. అచట చేతులను పైకెత్తి</span>, <span xml:lang="en-US">జితేంద్రియుడై</span>, <span xml:lang="en-US">మాసమున కొక సారి మాత్రమే ఆహారము భుజించుచు</span>, <span xml:lang="en-US">గ్రీష్మమునందు పంచాగ్నిమధ్య చాలకాలము తపస్సు చేసెను.</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-3" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తస్య వర్షసహస్రాణి ఘోరే తపసి తిష్ఠతః</span>, <span class="fr">13</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-3" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> అతీతాని మహాబాహో</span> <span xml:lang="en-US">తస్య రాజ్ఞో మహాత్మనః</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-3" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> సుప్రీతో భగవాన్ బ్రహ్మా ప్రజానాం పతిరీశ్వరః. </span><span class="fr">14</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహాబాహో</span> = <span xml:lang="en-US">గొప్ప బాహువులు గల రామా!, తస్య = ఆతడు</span>, <span xml:lang="en-US">ఘోరే తపసి = ఘోరమైన తపస్సులో</span>, <span xml:lang="en-US">తిష్ఠతః = ఉండగా</span>, <span xml:lang="en-US">వర్షసహస్రాణి = వేల కొలది సంవత్సరములు</span>, <span xml:lang="en-US">అతీతాని = కడచిపోయినవి</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రజానామ్ = ప్రజలకు</span>, <span xml:lang="en-US">పతిః = ప్రభువును</span>, <span xml:lang="en-US">ఈశ్వరః = సమర్థుడును అగు</span>, <span xml:lang="en-US">భగవాన్ బ్రహ్మా = భగవంతు డైన బ్రహ్మదేవుడు</span>, <span xml:lang="en-US">తస్య = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">మహాత్మనః = మహాత్ము డైన</span>, <span xml:lang="en-US">రాజ్ఞః = రాజునకు</span>, <span xml:lang="en-US">సుప్రీతః = చాల సంతసించినవాడు అయ్యెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రామా! భగీరథుడు ఘోర మైన తపస్సు చేయుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">వేలకొలది సంవత్సరములు కడచిపోయినవి. ప్రజలకు పతియు</span>, <span xml:lang="en-US">సమర్థుడును అగు భగవంతు డైన బ్రహ్మదేవుడు మహాత్ము డైన ఆ రాజు విషయమున సంతోషించెను.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తతః సురగణైః సార్ధముపాగమ్య పితామహః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> భగీరథం మహాత్మానం తప్యమానమథాబ్రవీత్. </span><span class="fr">15</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">తతః = పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">పితామహః = బ్రహ్మదేవుడు</span>, <span xml:lang="en-US">సురగణైః = దేవతాగణములతో కూడ</span>, <span xml:lang="en-US">ఉపాగమ్య = వచ్చి</span>, <span xml:lang="en-US">అథ = పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">తప్యమానమ్ = తపస్సు చేయుచున్న</span>, <span xml:lang="en-US">మహాత్మానమ్ = మహాత్ము డైన</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథమ్ = భగీరథుని గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">అబ్రవీత్ = పలికెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>బ్రహ్మదేవుడు దేవతాగణములతో కలసి వచ్చి తపస్సు చేయుచున్న మహాత్ము డైన ఆ భగీరథునితో ఇట్లు పలికెను.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">భగీరథ మహాభాగ ప్రీతస్తేఽహం జనేశ్వర</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తపసా చ సుతప్తేన వరం వరయ సువ్రత. </span><span class="fr">16</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహాభాగ = మహాభాగ్యవంతుడవైన</span>, <span xml:lang="en-US">జనేశ్వర = మహారాజా! భగీరథ = భగీరథుడా! తే = నీయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">సుతప్తేన = బాగుగా చేయబడిన</span>, <span xml:lang="en-US">తపసా = తపస్సుచేత</span>, <span xml:lang="en-US">అహమ్ = నేను</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రీతః = సంతసించినాను. సువ్రత = మంచి నియమము కలవాడా!, వరమ్ = వరమును</span>, <span xml:lang="en-US">వరయ = కోరుకొనుము.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మహాభాగ్యవంతుడ వగు ఓ భగీరథ మహారాజా! నీవు చేసిన గొప్ప తపస్సుకు సంతసించినాను. ఓ సువ్రతుడా! వరమును కోరుకొనుము.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తమువాచ మహాతేజాః సర్వలోకపితామహమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> భగీరథో మహాభాగః కృతాఞ్జలిరుపస్థితః. </span><span class="fr">17</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహాతేజాః = గొప్ప తేజస్సు గల</span>, <span xml:lang="en-US">మహాభాగః = గొప్ప భాగ్యము గల</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథః = భగీరథుడు</span>, <span xml:lang="en-US">కృతాఞ్జలిః = దోసిలికట్టిన వాడై</span>, <span xml:lang="en-US">ఉపస్థితః = సమీపించిన వాడై</span>, <span xml:lang="en-US">తమ్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వలోకపితామహమ్ = సమస్తలోకములకును పితామహు డైన బ్రహ్మదేవుని గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">ఉవాచ = పలికెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మహాతేజఃశాలియు</span>, <span xml:lang="en-US">మహాభాగ్యవంతుడును అగు భగీరథుడు</span>, <span xml:lang="en-US">బ్రహ్మదేవుని సమీపించి</span>, <span xml:lang="en-US">చేతులు జోడించి</span>, <span xml:lang="en-US">అతనితో ఇట్లనెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">యది మే భగవన్ ప్రీతో యద్యస్తి తపసః ఫలమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> సగరస్యాత్మజాః సర్వే మత్తస్సలిలమాప్నుయుః. </span><span class="fr">18</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">భగవన్ = భగవంతుడా!, మే = నా విషయమున</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రీతః యది = సంతసించినట్లైతే</span>, <span xml:lang="en-US">తపసః = తపస్సునకు</span>, <span xml:lang="en-US">ఫలమ్ = ఫలము</span>, <span xml:lang="en-US">అస్తి యది = ఉన్నట్లైతే</span>, <span xml:lang="en-US">సగరస్య = సగరునియొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">ఆత్మజాః = కుమారులు</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వే = అందరును</span>, <span xml:lang="en-US">మత్తః = నా నుండి</span>, <span xml:lang="en-US">సలిలమ్ = ఉదకమును</span>, <span xml:lang="en-US">ఆప్నుయుః = పొందుదురుగాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">భగవంతుడా! నీకు నాపై అనుగ్రహము కలిగినచో</span>, <span xml:lang="en-US">తపస్సుకు ఫలమున్నచో</span>, <span xml:lang="en-US">సగరుని కుమారు లందరికిని నేను జలతర్పణములు చేయగల్గుదును గాక.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">గఙ్గాయాః సలిలక్లిన్నే భస్మన్యేషాం మహాత్మనామ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> స్వర్గం గచ్ఛేయురత్యన్తం సర్వే మే ప్రపితామహాః. </span><span class="fr">19</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">ఏషామ్ = ఈ</span>, <span xml:lang="en-US">మహాత్మనామ్ = మహాత్ములయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">భస్మని = భస్మము</span>, <span xml:lang="en-US">గఙ్గాయాః = గంగయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">సలిలక్లిన్నే = ఉదకముచేత తడుపబడిన దగుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">మే = నా యొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వే = సమస్త మైన</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రపితామహాః = ప్రపితామహులు</span>, <span xml:lang="en-US">అత్యన్తమ్ = శాశ్వతముగా</span>, <span xml:lang="en-US">స్వర్గమ్ = స్వర్గమునుగూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">గచ్ఛేయుః = వెళ్లుదురుగాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మహాత్ము లైన మా ప్రపితామహు లందరును</span>, <span xml:lang="en-US">వారి భస్మము గంగా జలముచే తడుపబడి నంతనే శాశ్వతముగ స్వర్గమును చేరుదురు గాక.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">దేయా చ సన్తతిర్దేవ నావసీదేత్కులం చ నః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఇక్ష్వాకూణాం కులే దేవ ఏష మేఽస్తు వరః పరః. </span><span class="fr">20</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">దేవ = దేవా!, ఇక్ష్వాకూణామ్ = ఇక్ష్వాకువంశీయులయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">కులే = కులమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">సన్తతిః = సంతానము</span>, <span xml:lang="en-US">దేయా = ఇవ్వదగినది. నః = మాయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">కులమ్ = కులము</span>, <span xml:lang="en-US">నావసీదేత్ = నశింపకుండుగాక. ఏషః = ఇది</span>, <span xml:lang="en-US">మే = నాయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">పరః = మరియొక</span>, <span xml:lang="en-US">వరః = వరము</span>, <span xml:lang="en-US">అస్తు = అగు గాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">దేవా! నా రెండవ వర మేమనగా ఇక్ష్వాకు వంశీయుల మైన మా కులమునందు సంతానము కలుగవలెను. మా వంశ మెన్నటికిని నశించ కూడదు.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ఉక్తవాక్యం తు రాజానం సర్వలోకపితామహః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ప్రత్యువాచ శుభాం వాణీం మధురాం మధురాక్షరామ్. </span><span class="fr">21</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">సర్వలోకపితామహః = సమస్త లోకములకును పితామహు డైన బ్రహ్మదేవుడు</span>, <span xml:lang="en-US">ఉక్తవాక్యమ్ = ఈ విధముగా పలకబడిన వాక్యము గల</span>, <span xml:lang="en-US">రాజానమ్ = రాజును గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">శుభామ్ = శుభ మైన</span>, <span xml:lang="en-US">మధురామ్ = మధుర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">మధురాక్షరామ్ = మధుర మైన అక్షరములు గల</span>, <span xml:lang="en-US">వాణీమ్ = వాక్కును</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రత్యువాచ = తిరిగి పలికెను. </span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">భగీరథుడు ఇట్లు పలుకగా విని</span>, <span xml:lang="en-US">బ్రహ్మదేవుడు</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథునితో</span>, <span xml:lang="en-US">మంగళకర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">మధురాక్షర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">మధుర మైన ఈ వచనము పలికెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">మనోరథో మహానేష భగీరథ మహారథ</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఏవం భవతు భద్రం తే ఇక్ష్వాకుకులవర్ధన. </span><span class="fr">22</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహారథ = మహారథుడ వైన</span>, <span xml:lang="en-US">భగీరథ = భగీరథుడా! ఏషః = ఈ</span>, <span xml:lang="en-US">మనోరథః = కోరిక</span>, <span xml:lang="en-US">మహాన్ = చాల గొప్పది. ఇక్ష్వాకుకుల వర్ధన = ఇక్ష్వాకుకులమును వృద్ధి పొందించినవాడా! ఏవమ్ = ఇట్లు</span>, <span xml:lang="en-US">భవతు = అగుగాక. తే = నీకు</span>, <span xml:lang="en-US">భద్రమ్ = మంగళ మగుగాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మహారథుడ వైన భగీరథుడా! ఈ కోరిక చాల గొప్పది. దుర్లభమైనది. ఓ! ఇక్ష్వాకుకులవర్ధనా! ఇట్లే అగుగాక. నీకు క్షేమ మగుగాక.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ఇయం హైమవతీ గఙ్గా జ్యేష్ఠా హిమవతః సుతా</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తాం వై ధారయితుం శక్తో హరస్తత్ర నియుజ్యతామ్. </span><span class="fr">23</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">హైమవతీ = హిమవంతునినుండి పుట్టిన</span>, <span xml:lang="en-US">ఇయమ్ = ఈ</span>, <span xml:lang="en-US">గఙ్గా = గంగ</span>, <span xml:lang="en-US">హిమవతః= హిమవంతునియొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">జ్యేష్ఠా సుతా = పెద్ద కూతురు. తామ్ = ఆమెను</span>, <span xml:lang="en-US">ధారయితుమ్ = ధరించుటకు</span>, <span xml:lang="en-US">శక్తః = సమర్థుడైన</span>, <span xml:lang="en-US">హరః = శివుడు</span>, <span xml:lang="en-US">తత్ర = ఆ కార్యమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">నియుజ్యతామ్ = నియమింపబడు గాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">హిమవంతుని పెద్దకూతు రైన గంగను వహింప సమర్థుడు శివుడొక్కడే. అందుచే అతనిని ఆ కార్యమునందు నియోగింపవలెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">గఙ్గాయాః పతనం రాజన్ పృథివీ న సహిష్యతి</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తాం వై ధారయితుం వీర నాన్యం పశ్యామి శూలినః. </span><span class="fr">24</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">రాజన్ = రాజా! గఙ్గాయాః = గంగయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">పతనమ్ = పతనమును</span>, <span xml:lang="en-US">పృథివీ = భూమి</span>, <span xml:lang="en-US">న సహిష్యతి = సహింపజాలదు. వీర = ఓ వీరుడా!, తామ్ = ఆమెను</span>, <span xml:lang="en-US">ధారయితుమ్ = ధరించుటకు</span>, <span xml:lang="en-US">శూలినః = ఈశ్వరుని కంటె</span>, <span xml:lang="en-US">అన్యమ్ = అన్యుని</span>, <span xml:lang="en-US">న పశ్యామి = చూడను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రాజా! గంగ క్రిందికి పడుచున్నపుడు ఆ పడుటను భూమి సహింప జాలదు. ఓ వీరుడా! ఆ గంగను ధరించుటకు ఈశ్వరుడు తప్ప మరెవ్వరును నాకు కనబడుటలేదు.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తమేవముక్త్వా రాజానం గఙ్గాం చాభాష్య లోకకృత్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> జగామ త్రిదివం దేవః సహ దేవైర్మరుద్గణైః. </span><span class="fr">25</span></p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US">ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే</span> <span xml:lang="en-US">ద్విచత్వారింశః సర్గః</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">లోకకృత్ = బ్రహ్మదేవుడు</span>, <span xml:lang="en-US">తమ్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">రాజానమ్ = రాజును గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">ఏవమ్ = ఈ విధముగా</span>, <span xml:lang="en-US">ఉక్త్వా = పలికి</span>, <span xml:lang="en-US">గఙ్గాం చ = గంగను కూడ</span>, <span xml:lang="en-US">ఆభాష్య = మాటలాడి</span>, <span xml:lang="en-US">సహ దేవైః = దేవతలతో గూడిన</span>, <span xml:lang="en-US">మరుద్గణైః = మరుద్గణములతో కూడ</span>, <span xml:lang="en-US">త్రిదివమ్ = స్వర్గమును గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">జగామ = వెళ్లెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">బ్రహ్మదేవుడు భగీరథునితో ఇట్లు చెప్పి</span>, <span xml:lang="en-US">గంగతో కూడ మాటలాడి</span>, <span xml:lang="en-US">దేవతలతోడను</span>, <span xml:lang="en-US">మరుద్గణములతోడను స్వర్గమునకు వెళ్లెను.<a/></span></p> <p class="Prati ParaOverride-8" xml:lang="en-GB">‘‘<span xml:lang="en-US">బాలానందిని</span>’’ <span xml:lang="en-US">యను శ్రీమద్రామాయణాంధ్ర వ్యాఖ్యానమునందు</span>,<span xml:lang="en-US">బాలకాండలో నలుబది రెండవ సర్గ సమాప్తము.</span></p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"><img alt="" class="_idGenObjectAttribute-2" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower1.png"/> <img alt="" class="_idGenObjectAttribute-2" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower1.png"/> <img alt="" class="_idGenObjectAttribute-2" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower1.png"/></span></p> </div> </body> </html>
Cancel
Save Chapter