Ebook Library
Books
Subscription Plans
User Subscriptions
Test Payment
Admin Panel
Edit Chapter
Chapter No
Chapter Title
Pages
Estimated Read Time
Active
Premium Chapter
Users need an active subscription to read this chapter.
Content
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"> <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> <head> <title>Chapter_74</title> <link href="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/css/idGeneratedStyles_0.css" rel="stylesheet" type="text/css"/> <link href="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/css/idGeneratedStyles_8.css" rel="stylesheet" type="text/css"/> <link href="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/css/template.css" rel="stylesheet" type="text/css"/> </head> <body id="Chapter_74" xml:lang="en-US"> <div class="Basic-Text-Frame"> <p class="Head1" xml:lang="en-GB">శ్రీః</p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB">శ్రీరామచన్ద్రపరబ్రహ్మణే నమః</p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB">బాలానన్దినీ సహితమగు</p> <p class="Head2 ParaOverride-2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"><img alt="" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower21.png"/></span></p> <p class="Head1" xml:lang="en-GB">శ్రీమద్రామాయణము : బాలకాండము</p> <p class="Head2" xml:lang="en-GB">అథ చతుఃసప్తతితమః సర్గః</p> <p class="Start" xml:lang="en-GB">విశ్వామిత్రుడు తన యాశ్రమమునకు వెళ్లిపోవుట. జనకుడు కన్యలకొరకు అత్యధికముగ అరణము నిచ్చుట. దశరథుడు సేనాసమేతుడై తన నగరమున కేగుచుండగా దారిలో పరశురాముడు వచ్చుట. </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">అథ రాత్య్రాం వ్యతీతాయాం విశ్వామిత్రో మహామునిః</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఆపృష్ట్వా తౌ చ రాజానౌ జగామోత్తరపర్వతమ్. </span><span class="fr">1</span></p> <p class="Poem-1 ParaOverride-6" xml:lang="en-GB"> ఆశీర్భిః పూరయిత్వా చ కుమారాంశ్చ సరాఘవాన్.</p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">అథ = పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">రాత్య్రామ్ = రాత్రి</span>, <span xml:lang="en-US">వ్యతీతాయాం సత్యామ్ = గడచిన దగుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">సః = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">మహామునిః = మహాముని యైన</span>, <span xml:lang="en-US">విశ్వామిత్రః = విశ్వామిత్రుడు</span>, <span xml:lang="en-US">రాఘవాన్ = రఘువంశోద్భవు లైన</span>, <span xml:lang="en-US">కుమారాన్ చ = రాజకుమారులను</span>, <span xml:lang="en-US">ఆశీర్భిః = ఆశీర్వాదములచేత</span>, <span xml:lang="en-US">పూరయిత్వా = నింపి</span>, <span xml:lang="en-US">తౌ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">రాజానౌ = రాజులను</span>, <span xml:lang="en-US">ఆపృష్ట్వా = అడిగి</span>, <span xml:lang="en-US">ఉత్తరపర్వతమ్ = ఉత్తరపర్వతమునుగూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">జగామ = వెళ్లెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">రాత్రి గడచిన పిదప విశ్వామిత్ర మహాముని ఆ రాజకుమారులకు అనేకాశీర్వాదముల నిచ్చి</span>, <span xml:lang="en-US">జనకదశరథమహారాజులవద్ద సెలవు గైకొని హిమవత్పర్వతమునకు వెళ్లిపోయెను. </span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">విశ్వామిత్రే గతే రాజా వైదేహం మిథిలాధిపమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఆపృష్ట్వాథ జగామాశు రాజా దశరథః పురీమ్. </span><span class="fr">2</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">విశ్వామిత్రే = విశ్వామిత్రుడు</span>, <span xml:lang="en-US">గతే = వెళ్లినవా డగుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">అథ = పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">రాజా = ప్రజారంజకు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">దశరథః రాజా = దశరథమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">మిథిలాధిపమ్ = మిథిలాధిపతి యైన</span>, <span xml:lang="en-US">వైదేహమ్ = జనకమహారాజును</span>, <span xml:lang="en-US">ఆపృష్ట్వా = అడిగి</span>, <span xml:lang="en-US">ఆశు = శీఘ్రముగా</span>, <span xml:lang="en-US">పురీమ్ = పట్టణమునుగూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">జగామ = వెళ్లెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>విశ్వామిత్రుడు వెళ్లిన పిమ్మట దశరథమహారాజు జనకమహారాజు వద్ద సెలవు గైకొని శీఘ్రముగ అయోధ్యకు బయలుదేరెను.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">గచ్ఛన్తం తం తు రాజానమన్వగచ్ఛన్నరాధిపః</span>, </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"> అథ రాజా విదేహానాం దదౌ కన్యాధనం బహు. <span class="fr">3</span></p> <p class="Prati ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">నరాధిపః = జనకమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">గచ్ఛన్తమ్ = వెళ్లుచున్న</span>, <span xml:lang="en-US">తమ్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">రాజానమ్ = దశరథమహారాజును</span>, <span xml:lang="en-US">అన్వగచ్ఛత్ = అనుసరించి వెళ్లెను. అథ = పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">విదేహానాం రాజా = జనకమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">బహు = అత్యధిక మైన</span>, <span xml:lang="en-US">కన్యాధనమ్ = కన్యాధనమును</span>, <span xml:lang="en-US">దదౌ = ఇచ్చెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>జనకమహారాజు ప్రయాణమై వెళ్లుచున్న దశరథమహారాజును అనుసరించి వెళ్లి సాగనంపెను. ఆతడు తన కుమార్తెలకు అరణముగా ఆత్యధిక మగు ధనము నిచ్చెను.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">గవాం శతసహస్రాణి బహూని మిథిలేశ్వరః</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> కమ్బలానాం చ ముఖ్యానాం క్షౌమకోట్యమ్బరాణి చ</span>, <span class="fr">4</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-6" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> హస్త్యశ్పరథపాదాతం దివ్యరూపం స్వలంకృతమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> దదౌ కన్యాపితా తాసాం దాసీదాసమనుత్తమమ్. </span><span class="fr">5</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">కన్యాపితా = కన్యల తండ్రి యైన</span>, <span xml:lang="en-US">మిథిలేశ్వరః = జనకమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">గవామ్ = గోవులయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">బహూని = అనేకములైన</span>, <span xml:lang="en-US">శతసహస్రాణి = లక్షలను</span>, <span xml:lang="en-US">ముఖ్యానామ్ = ముఖ్యములైన</span>, <span xml:lang="en-US">కమ్బలానామ్ = కంబళ్ల యొక్క లక్షలను</span>, <span xml:lang="en-US">క్షౌమకోట్యమ్బరాణి చ = కోట్లకొలది పట్టువస్త్రములను</span>, <span xml:lang="en-US">హస్త్యశ్వరథపాదాతమ్ = ఏనుగులను</span>, <span xml:lang="en-US">గుఱ్ఱములను</span>, <span xml:lang="en-US">రథములను</span>, <span xml:lang="en-US">కాలిబంటులను</span>, <span xml:lang="en-US">దివ్యరూపమ్ = దివ్య మైన రూపము గలదియు</span>, <span xml:lang="en-US">స్వలంకృతమ్ = బాగుగా అలంకరింపబడినదియు</span>, <span xml:lang="en-US">అనుత్తమమ్ = శ్రేష్ఠ మైనదియు అగు</span>, <span xml:lang="en-US">దాసీదాసమ్ = దాసీదాసజనమును</span>, <span xml:lang="en-US">తాసామ్ = వారికి</span>, <span xml:lang="en-US">దదౌ = ఇచ్చెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఆ మిథిలేశ్వరుడు లక్షల కొలది ఆవులను</span>, <span xml:lang="en-US">శ్రేష్ఠ మైన కంబళీలను</span>, <span xml:lang="en-US">కోట్ల కొలది పట్టువస్త్రములను</span>, <span xml:lang="en-US">ఏనుగులు</span>, <span xml:lang="en-US">అశ్వములు</span>, <span xml:lang="en-US">రథములు</span>, <span xml:lang="en-US">కాలిబంటులును గల చతురంగసైన్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">మంచి సౌందర్యము కలవారును బాగుగా అలంకరించుకొన్న వారును</span>, <span xml:lang="en-US">శ్రేష్ఠులును అగు దాసీదాసులను కుమార్తెలకు అరణముగా పంపెను. </span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">హిరణ్యస్య సువర్ణస్య ముక్తానాం విద్రుమస్య చ</span>, </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> దదౌ పరమసంహృష్టః కన్యాధన మనుత్తమమ్.</span> <span class="fr">6</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">పరమసంహృష్టః = మిక్కిలి సంతసించినవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">హిరణ్యస్యః = వెండియొక్కయు</span>, <span xml:lang="en-US">సువర్ణస్య = బంగారముయొక్కయు</span>, <span xml:lang="en-US">ముక్తానామ్ = ముత్యములయొక్కయు</span>, <span xml:lang="en-US">విద్రుమస్య = పగడములయొక్కయు</span>, <span xml:lang="en-US">అనుత్తమమ్ = శ్రేష్ఠమైన</span>, <span xml:lang="en-US">కన్యాధనమ్ = కన్యాధనమును</span>, <span xml:lang="en-US">దదౌ = ఇచ్చెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఆతడు చాల సంతసించిన వాడై</span>, <span xml:lang="en-US">వెండి</span>, <span xml:lang="en-US">బంగారము</span>, <span xml:lang="en-US">ముత్యములు</span>, <span xml:lang="en-US">పగడములు</span>, <span xml:lang="en-US">వీటి రూపములో నున్న అత్యధిక మగు కన్యాధనమును ఇచ్చెను. </span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">దత్త్వా బహుధనం రాజా సమనుజ్ఞాప్య పార్థివమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ప్రవివేశ స్వనిలయం మిథిలాం మిథిలేశ్వరః. </span><span class="fr">7</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మిథిలేశ్వరః = మిథిలాధిపతియైన</span>, <span xml:lang="en-US">రాజా = జనకమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">బహు = అత్యధికమైన</span>, <span xml:lang="en-US">ధనమ్ = ధనమును</span>, <span xml:lang="en-US">దత్వా = ఇచ్చి</span>, <span xml:lang="en-US">పార్థివమ్ = దశరథమహారాజును</span>, <span xml:lang="en-US">సమనుజ్ఞాప్య = అనుజ్ఞ ఇచ్చువానినిగా చేసి</span>, <span xml:lang="en-US">స్వనిలయమ్ = తన నివాస మైన</span>, <span xml:lang="en-US">మిథిలామ్ = మిథిలా నగరమును</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రవివేశ = ప్రవేశించెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">మిథిలాధిపతి యైన జనకమహారాజు కుమార్తెలకు అత్యధిక మైన ధనము నిచ్చి</span>, <span xml:lang="en-US">దశరథమహారాజు వద్ద అనుజ్ఞ గైకొని తన నివాసస్థాన మగు మిథిలాపురిని ప్రవేశించెను. </span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">రాజా ప్యయోధ్యాధిపతిః సహ పుత్రైర్మహాత్మభిః</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఋషీన్ సర్వాన్ పురస్కృత్య జగామ సబలానుగః. </span><span class="fr">8</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">అయోధ్యాధిపతిః = అయోధ్యాధిపతియైన</span>, <span xml:lang="en-US">రాజాపి = దశరథమహారాజు కూడ</span>, <span xml:lang="en-US">మహాత్మభిః = మహాత్ములైన</span>, <span xml:lang="en-US">పుత్రైః సహ = పుత్రులతో కూడ</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వాన్ = సమస్త మైన</span>, <span xml:lang="en-US">ఋషీన్ = ఋషులను</span>, <span xml:lang="en-US">పురస్కృత్య = ఎదుట ఉంచుకొని</span>, <span xml:lang="en-US">సబలానుగః = సైన్యముతోడను అనుచరులతోడను కూడినవాడై</span>, <span xml:lang="en-US">జగామ = వెళ్లెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">దశరథమహారాజు</span>, <span xml:lang="en-US">మహాత్ము లైన కుమారులతో కూడ</span>, <span xml:lang="en-US">ఋషులందరిని ముందు ఉంచుకొని</span>, <span xml:lang="en-US">సైన్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">అనుచరులును వెంట రాగా</span>, <span xml:lang="en-US">వెళ్లెను. </span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">గచ్ఛన్తం తం నరవ్యాఘ్రం సర్షిసంఘం సరాఘవమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"> ఘోరాః స్మ పక్షిణో వాచో వ్యాహరన్త తతస్తతః. <span class="fr">9</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">సర్షిసంఘమ్ = ఋషిసముదాయముతో కూడినట్టియు</span>, <span xml:lang="en-US">సరాఘవమ్ = రామ లక్ష్మణభరతశత్రుఘ్నులతో కూడిన</span>, <span xml:lang="en-US">నరవ్యాఘ్రమ్ = నరశ్రేష్ఠు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">తమ్ = ఆ దశరథుని గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">తతస్తతః = అచ్చటచ్చట</span>, <span xml:lang="en-US">ఘోరాః = భయంకర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">పక్షిణః = పక్షులు</span>, <span xml:lang="en-US">వాచః = వాక్కులను</span>, <span xml:lang="en-US">వ్యాహరన్తి స్మ = పలికెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఆ దశరథుడు</span>, <span xml:lang="en-US">రామలక్ష్మణభరతశత్రుఘ్నసమేతుడై</span>, <span xml:lang="en-US">ఋషులతో కూడ ప్రయాణము చేయుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">అక్కడక్కడ భయంకరములైన పక్షులు ధ్వనులు చేయ నారంభించినవి.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span>భౌమాశ్చైవ మృగాః సర్వే గచ్ఛన్తి స్మ ప్రదక్షిణమ్. </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> తాన్ దృష్ట్వా రాజశార్దూలో వసిష్ఠం పర్యపృచ్ఛత</span>, <span class="fr">10</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">భౌమాః = భూమికి సంబంధించిన</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వే = సమస్తమైన</span>, <span xml:lang="en-US">మృగాః = మృగములు</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రదక్షిణమ్ = ప్రదక్షిణముగా</span>, <span xml:lang="en-US">గచ్ఛన్తి స్మ = వెళ్ళినవి. తాన్ = వాటిని</span>, <span xml:lang="en-US">దృష్ట్వా = చూచి</span>, <span xml:lang="en-US">రాజశార్దూలః = రాజశ్రేష్ఠుడు</span>, <span xml:lang="en-US">వసిష్ఠమ్ = వసిష్ఠుని</span>, <span xml:lang="en-US">పర్యపృచ్ఛత = అడిగెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>భూమిపై నున్న మృగములు ప్రదక్షిణముగా వెళ్లినవి. దీని నంతయు చూచి దశరథమహారాజు వసిష్ఠుని ఇట్లు ప్రశ్నించెను.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span>అసౌమ్యాః పక్షిణో ఘోరాః మృగాశ్చాపి ప్రదక్షిణాః </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> కిమిదం హృదయోత్కమ్పి మనో మమ విషీదతి.</span> <span class="fr">11</span></p> <p class="Prati ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">ఘోరాః = భయంకరమైన</span>, <span xml:lang="en-US">పక్షిణః = పక్షులు</span>, <span xml:lang="en-US">అసౌమ్యాః = ప్రతికూలముగా నున్నవి. మృగాశ్చాపి = మృగములు</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రదక్షిణాః = ప్రదక్షిణములుగా ఉన్నవి. హృదయోత్కమ్పి = హృదయమును కంపింపచేయు</span>, <span xml:lang="en-US">ఇదమ్ = ఇది</span>, <span xml:lang="en-US">కిమ్ = ఏమిటి </span>? <span xml:lang="en-US">మమ = నాయొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">మనః = మనస్సు</span>, <span xml:lang="en-US">విషీదతి = క్రుంగిపోవుచున్నది.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఘోరము లైన పక్షులు ప్రతికూలముగా నున్నవి. మృగములు ప్రదక్షిణముగా సంచరించుచు అనుకూలముగా ఉన్నవి. హృదయమును కంపింపచేయు ఇది యంతయు ఏమిటి</span>? <span xml:lang="en-US">నా మనస్సు విషాదము చెందుచున్నది.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">రాజ్ఞో దశరథస్యైతచ్ఛ్రుత్వా వాక్యం మహానృషిః</span>, </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఉవాచ మధురాం వాణీం శ్రూయతామస్య యత్ ఫలమ్.</span> <span class="fr">12</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">మహానృషిః = ఆ వసిష్ఠమహర్షి</span>, <span xml:lang="en-US">రాజ్ఞః = రాజైన</span>, <span xml:lang="en-US">దశరథస్య = దశరథునియొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">ఏతత్ = ఈ</span>, <span xml:lang="en-US">వాక్యమ్ = వాక్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">శ్రుత్వా = విని</span>, <span xml:lang="en-US">మధురామ్ = మధురమైన</span>, <span xml:lang="en-US">వాణీమ్ = వాక్కును</span>, <span xml:lang="en-US">ఉవాచ = పలికెను. అస్య = దీనికి</span>, <span xml:lang="en-US">యత్ = ఏది</span>, <span xml:lang="en-US">ఫలమ్ = ఫలమో</span>, <span xml:lang="en-US">శ్రూయతామ్ = వినబడుగాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>దశరథమహారాజు మాటలు విని వసిష్ఠమహర్షి మధుర మైన వాక్యము పలికెను. దీని ఫల మేదియో చెప్పెదను వినుము.</p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ఉపస్థితం భయం ఘోరం దివ్యం పక్షిముఖాచ్చ్యు తమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"> మృగాః ప్రశమయన్త్యేతే సంతాపస్త్యజ్యతామయమ్. <span class="fr">13</span></p> <p class="Prati ParaOverride-5" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">పక్షిముఖాత్ = పక్షుల ముఖమునుండి</span>, <span xml:lang="en-US">చ్యుతమ్ = జారిన</span>, (<span xml:lang="en-US">సూచింపబడిన)</span>, <span xml:lang="en-US">దివ్యమ్ = దైవకృత మైన, ఉపస్థితమ్ = వచ్చిపడిన</span>, <span xml:lang="en-US">ఘోరమ్ = ఘోరమైన భయమ్ = భయమును</span>, <span xml:lang="en-US">ఏతే = ఈ</span>, <span xml:lang="en-US">మృగాః = మృగములు</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రశమయన్తి = శాంతింపచేయుచున్నవి. అయమ్ = ఈ</span>, <span xml:lang="en-US">సన్తాపః = మనస్తాపము</span>, <span xml:lang="en-US">త్యజ్యతామ్ = విడువబడుగాక.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span>ఆకస్మికముగ దైవకృతమై ఘోర మైన భయము వచ్చిపడనున్నట్లు పక్షులు సూచించుచున్నవి. మృగములు ఆ భయము శాంతింపనున్నట్లు సూచించుచున్నవి. అందుచేత మనస్తాపము పొందకుము.</p> <p class="Poem-1 ParaOverride-9" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తేషాం సంవదతాం తత్ర వాయుః ప్రాదుర్బభూవ హ</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> కమ్పయన్ పృథివీం సర్వాం పాతయంశ్చ ద్రుమాఞ్ఛుభాన్.</span> <span class="fr">14</span></p> <p class="Prati ParaOverride-5" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">తేషాం = వారు</span>, <span xml:lang="en-US">సంవదతామ్ = మాటలాడుచుండగా</span>, <span xml:lang="en-US">తత్ర = అచట</span>, <span xml:lang="en-US">పృథివీమ్ = భూమిని</span>, <span xml:lang="en-US">కమ్పయన్ = కంపింపచేయుచు</span>, <span xml:lang="en-US">శుభాన్ = శుభమైన</span>, <span xml:lang="en-US">ద్రుమాన్ = వృక్షములను</span>, <span xml:lang="en-US">పాతయన్ = పడవేయుచు</span>, <span xml:lang="en-US">వాయుః = వాయువు</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రాదుర్బభూవ హ = పుట్టెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">వారిట్లు మాటలాడుకొనుచుండగా అచట</span>, <span xml:lang="en-US">భూమిని కంపింపచేయుచు</span>, <span xml:lang="en-US">మంగళకరము లైన వృక్షములను పడగొట్టుచు వాయువు బయలుదేరెను.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తమసా సంవృతః సూర్యః సర్వా న ప్రబభుర్దిశః</span>, </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> భస్మనా చ వృతం సర్వం సమ్మూఢమివ తద్బలమ్.</span> <span class="fr">15</span></p> <p class="Prati ParaOverride-5" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">సూర్యః = సూర్యుడు</span>, <span xml:lang="en-US">తమసా = చీకటిచే</span>, <span xml:lang="en-US">ఆవృతః = ఆవరింపబడెను. సర్వాః = సమస్తమైన</span>, <span xml:lang="en-US">దిశః = దిక్కులు</span>, <span xml:lang="en-US">న ప్రబభుః = ప్రకాశింపలేదు. తత్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వమ్ = సమస్త మైన</span>, <span xml:lang="en-US">బలమ్ = సైన్యము</span>, <span xml:lang="en-US">భస్మనా = దుమ్ముచేత</span>, <span xml:lang="en-US">ఆవృత్తమ్ = కప్పబడినదే</span>, <span xml:lang="en-US">సంమూఢమివ = మూర్ఛనొంది నట్లయినది.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">సూర్యుని చీకటి ఆవరించెను. దిక్కు లన్నియు ప్రకాశవిహీనము లయ్యెను. ఆ సైన్య మంతయు బూడిద కప్పగా మూర్ఛపొందినట్లుండెను.</span> </p> <p class="Poem-1 ParaOverride-9" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">వసిష్ఠశ్చర్షయశ్చాన్యే రాజా చ ససుతస్తదా</span>, </p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ససంజ్ఞా ఇవ తత్రాసన్ సర్వమన్యద్విచేతనమ్. </span><span class="fr">16</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">తదా = అప్పుడు</span>, <span xml:lang="en-US">వసిష్ఠశ్చ = వసిష్ఠుడును</span>, <span xml:lang="en-US">అన్యే = ఇతరులైన</span>, <span xml:lang="en-US">ఋషయశ్చ = ఋషులును</span>, <span xml:lang="en-US">ససుతః = కుమారులతో కూడిన</span>, <span xml:lang="en-US">రాజా చ = రాజును</span>, <span xml:lang="en-US">ససంజ్ఞాః ఇవ = చైతన్య మున్నవారు వలె</span>, <span xml:lang="en-US">ఆసన్ = ఉండిరి. అన్యత్ = ఇతర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వమ్ = అంతయు</span>, <span xml:lang="en-US">విచేతనమ్ = చైతన్యరహిత మైనది.</span></p> <p class="Tat ParaOverride-12" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఆ సమయమున</span>, <span xml:lang="en-US">వసిష్ఠాదిఋషులు</span>, <span xml:lang="en-US">దశరథుడు</span>, <span xml:lang="en-US">ఆతని కుమారులు వీరు మాత్రమే చైతన్య మున్నట్లు కనబడిరి. మిగిలినవా రందరును విచేతనుల వలె అయిరి.</span> </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తస్మింస్తమసి ఘోరే తు భస్మచ్ఛన్నేవ సా చమూః </span><span class="fr">17</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"> దదర్శ భీమసఙ్కాశం జటామణ్డలధారిణమ్.</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US"> </span><span xml:lang="en-US">భార్గవం జామదగ్న్యం తం రాజరాజవిమర్దినమ్</span>, <span class="fr">18</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> కైలాసమివ దుర్ధర్షం కాలాగ్నిమివ దుఃసహమ్</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> జ్వలన్తమివ తేజోభిర్దుర్నిరీక్ష్యం పృథగ్జనైః</span>, <span class="fr">19</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> స్కన్ధే చాసజ్య పరశుం ధనుర్విద్యుద్గణోపమమ్</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ప్రగృహ్య శరముఖ్యం చ త్రిపురఘ్నం యథా శివమ్. </span><span class="fr">20</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">తస్మిన్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">ఘోరే = భయంకర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">తమసి = అంధకారమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">భస్మచ్ఛన్నేవ = భస్మముచేత కప్పబడినది వలె ఉన్న</span>, <span xml:lang="en-US">సా = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">చమూః = సేన</span>, <span xml:lang="en-US">భీమసఙ్కాశమ్ = భయంకరుడుగా ఉన్నవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">జటామణ్డలధారిణమ్ = జటామండలమును ధరించినవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">రాజరాజవిమర్దినమ్ = రాజుల </span><span xml:lang="en-US">రాజులను గూడ నశింపచేసినవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">కైలాసమివ= కైలాసపర్వతము వలె</span>, <span xml:lang="en-US">దుర్ధర్షమ్ = ఎదిరింపశక్యము కానివాడును. కాలాగ్నిమివ = ప్రళయ కాలాగ్ని వలె</span>, <span xml:lang="en-US">దుస్సహమ్ = ఎదిరింపశక్యకానివాడను</span>, <span xml:lang="en-US">తేజోభిః = తేజస్సులచేత</span>, <span xml:lang="en-US">జ్వలన్తమివ = ప్రజ్వరిల్లుచున్నవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">పృథగ్జనైః = సామాన్యులచేత</span>, <span xml:lang="en-US">దుర్నిరీక్ష్యమ్ = చూడశక్యముకానివాడును</span>, <span xml:lang="en-US">పరశుమ్ = గండ్ర గొడ్డలిని</span>, <span xml:lang="en-US">స్కన్ధే = భుజమునందు</span>, <span xml:lang="en-US">ఆసజ్య = తగుల్చుకొని</span>, <span xml:lang="en-US">విద్యుద్గణోపమమ్ = మెరపుల గుంపుతో సమానమైన</span>, <span xml:lang="en-US">ధనుః = ధనుస్సును</span>, <span xml:lang="en-US">శరముఖ్యమ్ = శ్రేష్ఠ మైన శరమును</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రగృహ్య = గ్రహించి</span>, <span xml:lang="en-US">త్రిపురఘ్నమ్ = త్రిపురధ్వంసము చేసిన</span>, <span xml:lang="en-US">శివం యథా = శివుడు వలె ఉన్న</span>, <span xml:lang="en-US">తమ్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">భార్గవమ్ = భృగువంశసంజాతుడైన</span>, <span xml:lang="en-US">జామదగ్న్యమ్ = పరశురాముని</span>, <span xml:lang="en-US">దదర్శ = చూచెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఆ ఘోర మైన అంధకారములో</span>, <span xml:lang="en-US">బూడిద కప్పినట్లున్న ఆ సైన్యము</span>, <span xml:lang="en-US">జటామండలమును ధరించినవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">భయంకరుడును</span>, <span xml:lang="en-US">రాజులను సంహరించినవాడును అగు పరశురాముని చూచెను. ఆతడు కైలాసము వలె ఎదిరింప శక్యము కానివాడై</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రళయ కాలాగ్ని వలె సహింప శక్యముకానివాడై యుండెను. తేజస్సులచే మండుచున్నట్లున్న ఆతనిని సామాన్యజనులు చూడజాలకుండిరి. గండ్రగొడ్డలిని బుజముపై వ్రేలాడదీసికొని</span>, <span xml:lang="en-US">మెరపుల గుంపు వంటి ధనుస్సును</span>, <span xml:lang="en-US">శ్రేష్ఠ మైన శరమును చేతులలో ధరించి త్రిపురసంహారము చేయు శివుడు వలె నుండెను.</span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">తం దృష్ట్వా భీమసంకాశం జ్వలన్తమివ పావకమ్</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> వసిష్ఠప్రముఖా విప్రా జపహోమపరాయణాః</span>, <span class="fr">21</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-6" xml:lang="en-GB"> సంగతా మునయః సర్వే సంజజల్పురథో మిథః.</p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">భీమసంకాశమ్ = భయంకరుడును</span>, <span xml:lang="en-US">జ్వలన్తమ్ = ప్రజ్వలించుచున్న</span>, <span xml:lang="en-US">పావకమ్ ఇవ = అగ్ని వలె ఉన్న</span>, <span xml:lang="en-US">తమ్ = ఆతనిని</span>, <span xml:lang="en-US">దృష్ట్వా = చూచి</span>, <span xml:lang="en-US">జపహోమపరాయణాః = జపమునందును హోమమునందును ఆసక్తి గలవారును</span>, <span xml:lang="en-US">విప్రాః = బ్రాహ్మణులును అయిన</span>, <span xml:lang="en-US">వసిష్ఠప్రముఖాః = వసిష్ఠుడు మొద లైన</span>, <span xml:lang="en-US">సర్వే = సమస్త మైన</span>, <span xml:lang="en-US">మునయః = మునులు</span>, <span xml:lang="en-US">సంగతాః = కలిసినవారై</span>, <span xml:lang="en-US">అథో = పిమ్మట</span>, <span xml:lang="en-US">మిథః = పరస్పరము</span>, <span xml:lang="en-US">సంజజల్పుః = మాటలాడుకొనిరి.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ప్రజ్వరిల్లుచున్న అగ్ని వలె భయంకరముగా ఉన్న ఆతనిని చూచి</span>, <span xml:lang="en-US">జపహోమాది పరాయణులును</span>, <span xml:lang="en-US">శాంతస్వభావులును అగు వసిష్ఠాదిమును లందరును కలిసి</span>, <span xml:lang="en-US">పరస్పరము ఇట్లనుకొనిరి.</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-8" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">కచ్చిత్పితృవధామర్షీ క్షత్రం నోత్సాదయిష్యతి</span>, <span class="fr">22</span></p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> పూర్వం క్షత్రవధం కృత్వా గతమన్యుర్గతజ్వరః</span>,</p> <p class="Poem2 ParaOverride-4" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> క్షత్రస్యోద్సాదనం భూయో న ఖల్వస్య చికీర్షితమ్. </span><span class="fr">23</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">పితృవధామర్షీ = తండ్రియొక్క వధచేత కోపించినఇతడు</span>, <span xml:lang="en-US">క్షత్రమ్ = క్షత్రియ జాతిని</span>, <span xml:lang="en-US">నోత్సాదయిష్యతి కచ్చిత్ = నశింపచేయడు కదా!, పూర్వమ్ = పూర్వము</span>, <span xml:lang="en-US">క్షత్రవధమ్ = క్షత్రియవధను</span>, <span xml:lang="en-US">కృత్వా = చేసి</span>, <span xml:lang="en-US">గతమన్యుః = పోయిన కోపము గలవాడును</span>, <span xml:lang="en-US">గతజ్వరః = పోయిన మనస్తాపము గలవాడును అయినాడు కదా </span>? <span xml:lang="en-US">భూయః = మరల</span>, <span xml:lang="en-US">క్షత్రస్య = క్షత్రియజాతి యొక్క</span>, <span xml:lang="en-US">ఉత్సాదనమ్ = వినాశము</span>, <span xml:lang="en-US">అస్య = ఈతనికి</span>, <span xml:lang="en-US">న చికీర్షితంఖలు = చేయ నభిలషింపబడలేదు కదా </span>?</p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">(కార్తవీర్యార్జునుడు) తండ్రిని చంపుటచే కోపించిన ఇతడు క్షత్రియ జాతిని నశింపచేయడు కదా</span>? <span xml:lang="en-US">పూర్వము క్షత్రియవధ చేసి కోపతాపములు తగ్గి శాంతించిన ఇతడు మరల క్షత్రియవంశవినాశమునకు పూన్కొనునా</span>? </p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ఏవముక్త్వార్ఘ్యమాదాయ భార్గవం భీమదర్శనమ్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> ఋషయో రామ రామేతి వచో మధురమబ్రువన్. </span><span class="fr">24</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">ఋషయః = ఋషులు</span>, <span xml:lang="en-US">ఏవమ్ = ఇట్లు</span>, <span xml:lang="en-US">ఉక్త్వా = తమలో తాము చెప్పుకొని</span>, <span xml:lang="en-US">అర్ఘ్యమ్ = అర్ఘ్యమును</span>, <span xml:lang="en-US">ఆదాయ = గ్రహించి</span>, <span xml:lang="en-US">భీమదర్శనమ్ = భయంకరమైన దర్శనము గల</span>, <span xml:lang="en-US">భార్గవమ్ = పరశురాముని గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">రామ రామ ఇతి = రామా రామా అని</span>, <span xml:lang="en-US">మధురమ్ = మధుర మైన</span>, <span xml:lang="en-US">వచః = వచనమును</span>, <span xml:lang="en-US">అబ్రువన్ = పలికిరి.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ఋషులు తమతో తా మీ విధముగ మాటలాడుకొని</span>, <span xml:lang="en-US">భయంకరుడుగా కనబడుచున్న ఆ పరశురామునకై అర్ఘ్యము గ్రహించి</span>, ‘‘<span xml:lang="en-US">రామా! రామా!</span>’’ <span xml:lang="en-US">అని మధురముగా పిలచి పూజించిరి. </span></p> <p class="Poem-1" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-1" xml:lang="en-US">మూ. </span><span xml:lang="en-US">ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజామృషిదత్తాం ప్రతాపవాన్</span>,</p> <p class="Poem2" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"> రామం దాశరథిం రామో జామదగ్న్యోఽభ్యభాషత. </span><span class="fr">25</span> </p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US">ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే</span> <span xml:lang="en-US">చతుఃసప్తతితమః సర్గః</span></p> <p class="Prati" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-2" xml:lang="en-US">ప్ర. అ. </span><span xml:lang="en-US">ప్రతాపవాన్ = ప్రతాపము గల</span>, <span xml:lang="en-US">జామదగ్న్యః = జమదగ్ని కుమారు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">రామః = పరశురాముడు</span>, <span xml:lang="en-US">ఋషిదత్తామ్ = ఋషులచేత ఇవ్వబడిన</span>, <span xml:lang="en-US">తామ్ = ఆ</span>, <span xml:lang="en-US">పూజామ్ = పూజను</span>, <span xml:lang="en-US">ప్రతిగృహ్య = స్వీకరించి</span>, <span xml:lang="en-US">దాశరథిమ్ = దశరథుని కుమారు డైన</span>, <span xml:lang="en-US">రామమ్ = రాముని గూర్చి</span>, <span xml:lang="en-US">అభ్యభాషత = పలికెను.</span></p> <p class="Tat" xml:lang="en-GB"><span class="CharOverride-3" xml:lang="en-US">తా. </span><span xml:lang="en-US">ప్రతాపవంతు డైన ఆ పరశురాముడు ఋషులు సమర్పించిన ఆ పూజను స్వీకరించి</span>, <span xml:lang="en-US">దశరథుని కుమారు డగు రామునితో ఇట్లనెను.</span></p> <p class="Prati ParaOverride-7" xml:lang="en-GB">‘‘<span xml:lang="en-US">బాలానందిని</span>’’ <span xml:lang="en-US">యను శ్రీమద్రామాయణాంధ్రవ్యాఖ్యానమునందు</span>,<span xml:lang="en-US">బాలకాండములో డెబ్బది నాల్గవ సర్గ సమాప్తము.</span></p> <p class="Prati ParaOverride-1" xml:lang="en-GB"><span xml:lang="en-US"><img alt="" class="_idGenObjectAttribute-2" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower1.png"/> <img alt="" class="_idGenObjectAttribute-2" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower1.png"/> <img alt="" class="_idGenObjectAttribute-2" src="https://ebook.sidpz.com/media/ebooks/5/image/Flower1.png"/></span></p> </div> </body> </html>
Cancel
Save Chapter